Mần Tưới (tên khoa học: Eupatorium fortunei Turcz.) có tác dụng hoạt huyết, phá ứ huyết, lợi tiểu, tiêu thũng, sát trùng.
Tên gọi khác: Lan thảo, Hương thảo, Trạch lan.
Bộ phận dùng: Phần trên mặt đất phơi hay sấy khô (Herba Eupatorii).
Phân bố: Cây được trồng rải rác trong một số vườn ở nông thôn các tỉnh miền Bắc.
Thu hái: Thu hái vào mùa hạ, mùa thu, cắt lấy đoạn ngọn cành có mang lá, rửa thật sạch, phơi trong bóng râm hoặc sấy ở 45-50oC đến khô.
Công năng: Tác dụng hoạt huyết, phá ứ huyết, lợi tiểu, tiêu thũng, sát trùng.
Công dụng:
- Chữa sốt, chữa mụn nhọt, lở ngứa.
- Nhân dân ta thường dùng lá Mần tưới non ăn sống, ăn gỏi như các loại rau thơm. Cũng dùng lá nấu canh ăn cho mát, giải nhiệt, giải cảm. Lá cũng dùng hãm uống lợi tiêu hoá, kích thích ăn ngon miệng và làm rau thơm.
- Người ta cũng dùng Mần tưới để trừ bo gà, mạt gà, rệp, mọt, bọ chó. Ðặt cành lá Mần tưới vào hũ đựng đậu xanh, đậu đen, cau khô để trừ mọt và sâu, hái cành lá Mần tưới cho vào ổ gà, ổ chó sau khi đã làm vệ sinh sẽ trừ được bọ gà, bọ chó có trong ổ, cứ vài ngày lại làm vệ sinh và thay lá một lần. Giường có rệp sau khi giũ và diệt rệp, rải cành lá Mần tưới dưới chiếu vài lần sẽ diệt hết rệp.
- Người ta dùng lá Mần tưới giã nhỏ cho vào túi vải xát trực tiếp vào tay hay chân để xoa muỗi và dín (con bọ mát) có hiệu quả tốt trong vòng hai ba giờ. Phụ nữ nông thôn cũng thường dùng Mần tưới nấu nước gội đầu cho sạch tóc.
Cách dùng, liều lượng: Ngày 50-150g cây tươi dưới dạng thuốc sắc.
Bào chế: Dược liệu khô, loại bỏ tạp chất, ủ mềm nhanh, cắt đoạn và phơi khô.
Bài thuốc:
- Chữa máu hôi không ra sau khi đẻ: Mần tưới (cả gốc và lá), Ngải tím, Quế chi, đều nhau. Tán thành bột, lấy chừng 80g, chia làm 2 lần uống với rượu.
- Chữa phù thũng sau khi đẻ: Mần tưới, Phòng kỷ, đều bằng nhau tán nhỏ, mỗi lần uống 8g với giấm làm thang.
- Chữa mụn nhọt, vết thương ứ huyết: Mần tưới, Huyết giác đều 20g. Sắc uống. Ngoài dùng Mần tưới giã đắp.
- Chữa sốt, tiêu hóa kém: Mần tưới khô 20g, sắc với 600ml nước còn 200ml, chia 2 lần uống 15 phút trước hai bữa ăn chính.
Bình luận